Ik kom op veel netwerkborrels. En op een gegeven moment komt het altijd langs: “Ik ben een ENFP, en jij?” Alsof vier letters je vertellen met wie je zaken doet.
Ik snap de aantrekkingskracht. Mensen willen zichzelf begrijpen, en een hokje voelt als houvast. Maar ik ben een connector — mijn werk is mensen, systemen en ideeën aan elkaar knopen — en ik wist al langer iets dat ongemakkelijk ligt: de meeste persoonlijkheidstests die we in het bedrijfsleven gebruiken, kloppen niet.
Dus bouwde ik er zelf een. Niet omdat de wereld op nóg een test zat te wachten, maar omdat ik er geen één kon vinden die ik zelf zou durven vertrouwen.
Het probleem met persoonlijkheidstests
MBTI — die zestien types met hun vier letters — is verreweg de bekendste. En ook de meest bekritiseerde. Het grote bezwaar: doe ‘m vandaag en over vijf weken opnieuw, en een flink deel van de mensen rolt eruit als een ánder type. Een meetlat die elke keer een andere lengte aangeeft, is geen meetlat.
En dat is geen academische muggenzifterij. Ik zie bedrijven teams samenstellen, sollicitanten afwijzen en leiderschapstrajecten ophangen aan die vier letters. Dan baseer je een beslissing over iemands carrière op een uitkomst die net zo goed andersom had kunnen vallen. Het tweede bezwaar is even fundamenteel: het hokjes-denken zelf. Mensen zijn geen type. Je bent niet óf introvert óf extravert — je zit ergens op een schaal, en waar precies hangt zelfs af van de dag en de context.
Het pijnlijke is dat er wél een model bestaat dat al decennia overeind staat in de academische psychologie: de Big Five, ook wel OCEAN genoemd. Geen types, maar vijf eigenschappen waarop ieder mens ergens op een schaal zit. Het is breed onderzocht, het is cultuuroverstijgend getoetst, en het blijft over de jaren heen redelijk stabiel — precies waar MBTI struikelt.
En het voorspelt dingen die ertoe doen. Consciëntieusheid — de mate waarin je gestructureerd en gedisciplineerd bent — is een van de betrouwbaarste voorspellers van werkprestatie die de psychologie kent, over vrijwel alle beroepen heen. Hoe je scoort op de eigenschap die met stressgevoeligheid samenhangt, zegt iets over hoe je onder druk reageert. Dat is geen koffiedik kijken; dat is het verschil tussen een test die iets meet en een test die je een leuk plaatje voorschotelt.
Eén probleem: de Big Five is dodelijk saai om te lezen. “Je scoort 64ste percentiel op consciëntieusheid” zet niemand in beweging. De wetenschap had gelijk, maar de verpakking deugde niet. En de leuke tests hadden een mooie verpakking, maar de inhoud klopte niet. Daar zat de hele frustratie in één zin.
Waarom ik Elementals bouwde
De Big Five-persoonlijkheidstest van Elementals is mijn poging om die twee werelden te verzoenen: de wetenschappelijke motor eronder, en een verhaal eroverheen dat mensen daadwerkelijk willen lezen.
De truc zit ‘m in de lagen. Onder de motorkap meet de test gewoon de vijf eigenschappen, eerlijk en deterministisch. Daarbovenop heb ik twee dingen gelegd: vijf elementen — aarde, water, vuur, wind en aether — als visuele taal, en zestien archetypes uit de Noordse mythologie als herkenbare verhalen. Niet om de wetenschap te verbloemen, maar om ‘m leesbaar te maken. Je krijgt geen percentiel om de oren — je krijgt een beeld waarin je jezelf herkent, en als je doorklikt staat de onderbouwing er gewoon onder.
En misschien wel het belangrijkste: ik wilde eerlijk zijn over wat een test níét kan. Hij voorspelt je toekomst niet. Hij stopt je niet in een hokje voor de rest van je leven. Hij geeft je een momentopname en een woordenschat om over jezelf na te denken. Meer niet — en dat is al best veel.
De vijf elementen
Elke Big Five-eigenschap heeft in Elementals een element gekregen. Niet willekeurig, maar één-op-één gekoppeld aan de psychologie eronder:
- Aarde staat voor consciëntieusheid — structuur, discipline, dingen afmaken.
- Water staat voor vriendelijkheid — meegaandheid, empathie, samenwerken.
- Vuur staat voor extraversie — energie, initiatief, naar buiten gericht.
- Wind staat voor openheid — nieuwsgierigheid, verbeelding, nieuwe ideeën.
- Aether staat voor emotionele diepte en gevoeligheid — hoe intens je je binnenwereld ervaart.
Dat laatste, aether, heb ik bewust niet “neuroticisme” genoemd, ook al heet het zo in de literatuur. Want dat woord klinkt als een diagnose, en dat is het niet. Gevoeligheid is geen gebrek. De verpakking doet ertoe — daar ging het me nu juist om.
Waarom dit ertoe doet
Ik bouw vaker dingen die ik zelf mis. Een eigen CRM omdat de bestaande me niet pasten. Een platform voor ondernemers in de Kempen omdat de verbinding er niet was. En nu een persoonlijkheidstest, omdat ik het zat was om op borrels iets te verdedigen waar ik zelf niet in geloofde.
Het verschil met de gemiddelde online test? Deze is gebouwd door iemand die zich juist stoorde aan de oneerlijkheid van de meeste. De wetenschap zit eronder, niet als marketing-sausje maar als fundament. En het is gratis — niet als lokkertje met een paywall achter de uitslag, maar gewoon helemaal gratis, omdat ik wil dat mensen ‘m proberen en zelf oordelen.
Dus als je je ooit hebt afgevraagd of die vier letters van je echt iets zeggen: doe de gratis test en kijk wat er gebeurt als je het serieuzer aanpakt. Geen hokje. Een spiegel.
