Dit is het belangrijkste dat ik je kan vertellen op basis van mijn leven.
Echt.
Niet een tip, niet een trucje, niet iets wat ik heb gelezen in een managementboek of op youtube heb gezien. Dit is wat ik heb geleerd toen alles instortte, en wat me sindsdien overeind houdt.
Het gaat hierover: je hebt beperkte energie. Elke dag opnieuw. En je kunt die energie stoppen in vechten tegen dingen die al gebeurd zijn, of in bouwen aan wat nog kan komen.
Dat klinkt simpel. Dat is het niet.
De theorie is simpel
Als je me een beetje kent en volgt weet je dat ik al lang het stoïcisme aanhang, en die principes zijn niet ingewikkeld: focus op wat je kunt beïnvloeden, accepteer wat je niet kunt veranderen.
Marcus Aurelius, Epictetus, Seneca – ze zeiden het allemaal op hun eigen manier, maar de kern is hetzelfde.
En als je het leest, knik je. Logisch. Klinkt goed. Moet ik onthouden.
Tot de storm daadwerkelijk begint. Zie het dan maar eens vol te houden.
Iedereen loopt vast.
En dan gebeurt er iets voorspelbaars: we gaan vechten tegen de realiteit.
“Dit kan niet.” “Dit is niet eerlijk.” “Waarom ik?”
Ik snap het. Echt. Die eerste reactie is menselijk, die heb ik ook. Het probleem is niet dat je boos bent of gefrustreerd of verdrietig. Het probleem is als je daar blijft hangen.
Als je energie blijft pompen in een gevecht dat je niet kunt winnen, omdat de uitkomst al vaststaat.
De vraag die helpt
Er is één vraag die ik mezelf heb leren stellen als ik merk dat ik aan het vechten ben tegen ‘iets wat al is’:
“Helpt het als je hier boos om wordt?”
Het antwoord is bijna altijd nee. Mijn woede verandert precies hillemol niks nie aan wat er al gebeurd is.
Wat het wél doet: het vreet energie. Energie die ik ergens anders voor nodig heb (en jij vast ook).
Zes dagen
Maart 2020. Op donderdagavond werden alle buitenluchtevenementen van dat jaar gecanceld. Dat was 80% van onze omzet bij Merchandise.nl. Weg. In één aankondiging.
Op zaterdagnacht stapte een jeugdvriend uit het leven.
Op dinsdag ging Sharon voor een routine-controle naar het ziekenhuis, ‘effe een spuit cortison halen’, zei ze zelf nog. De enige keer dat ik “maar thuis moest blijven” – ik had een hoestje, niet heel handig om juist dan mee naar het ziekenhuis te gaan… Ze kwam terug met het nieuws dat ze terminaal ziek was.
Donderdag, zaterdag, dinsdag. Zes dagen.
De keuze
De dag na het ziekenhuisbezoek besloten we te stoppen met het bedrijf en zelf ons faillissement aan te vragen.
Dat was op dat moment een verrassend eenvoudige beslissing. Niet makkelijk, wel eenvoudig. Er viel niet zoveel te kiezen. Het bedrijf was niet te redden zonder omzet, en omzet was er niet zonder events. Dat was geen mening, dat was wiskunde.
En Sharon’s tijd was eindig. Concreet eindig. Zichtbaar eindig.
Als mensen me vroegen “maar wat nu?” was mijn antwoord: “In het ergste geval komen we in de sociale woningbouw en drink ik voortaan Schultenbrau, maar dat lust ik ook.”
Het was allemaal onbelangrijk geworden. Het bedrijf, de status, het geld, de plannen – onbelangrijk. Het enige dat nog belangrijk was, was de tijd die ons restte.
Wat dat betekende
We stopten met vechten tegen wat niet te veranderen was. En we stopten al onze energie in wat er wél toe deed: elkaar. Het gezin. De tijd die we nog hadden.
Niet omdat we zo stoïcijns waren, niet omdat we de filosofie zo goed hadden bestudeerd. Maar omdat het de enige keuze was die zin had.
Achteraf gezien was het de beste beslissing die we konden nemen. We hebben die laatste tijd gehad. Echt gehad. Niet vertroebeld door bitterheid over het faillissement of woede over de oneerlijkheid van de timing. Het was hard, maar mooi. De moeite waard.
En toen kwam de klap alsnog
Ik ga hier niet doen alsof ik dit allemaal stoïcijns heb doorstaan en daarna vrolijk verder ben gegaan. Dat zou gelul zijn.
Na Sharon’s overlijden ben ik door een diepe depressie gegaan. Jarenlang. Het verdriet, de woede, het gevoel van onrecht, het kwam allemaal. Niet netjes volgens een filosofie, maar rauw en overweldigend.
En eerlijk?
Ik worstel er nog steeds wel eens mee. Met het niet terugvallen in boosheid. Met dat gevoel van “dit is niet eerlijk.” Ik word er beter in, maar perfect? Verre van.
Het stoïcisme heeft me niet behoed voor de pijn. Het heeft me wel een richting gegeven om weer op te klimmen. Een kompas, geen schild.
Leed vergelijken is zinloos
Dit is echt heel erg belangrijk. Als je dit artikel leest en denkt “ja, maar mijn problemen zijn niks vergeleken met dit” – stop.
Leed is persoonlijk. Altijd. Het kan niet vergeleken worden en het mag niet vergeleken worden.
Jouw pijn is jouw pijn. Of het nu gaat om een relatiebreuk, een ontslag, een ziekte, een verlies, financiële problemen, een burn-out – het doet pijn. En die pijn is echt. Die hoef je niet te relativeren omdat iemand anders het “erger” heeft.
Er is altijd iemand die het erger heeft. En er is altijd iemand die het beter heeft. Dat zegt precies niets over jouw situatie.
Wat wél helpt
In plaats van je leed te vergelijken met dat van anderen, is er iets wat wél helpt: kijken naar wat je hebt.
Niet op een “wees blij met wat je hebt”-manier die je problemen wegwuift. Maar op een fundamentele manier.
Je bent er nog.
Dat is geen kleinigheid. Mijn jeugdvriend is er niet meer. Sharon is er niet meer. Zoveel van de mensen die jijzelf (die dit nu leest) kent zijn er niet meer. Zij hebben die keuze niet meer. Jij wel.
Je bent er nog, en dat betekent dat je nog dingen hebt om voor te leven. Misschien zie je ze nu niet. Misschien voelt alles zwart. Maar ze zijn er.
Mensen die van je houden. Dingen die je nog wilt doen. Plekken die je nog wilt zien. Momenten die nog moeten komen.
De tijd die je rest.
Hoe je dit NIET moet lezen.
Even voor de duidelijkheid: dit is geen pleidooi voor emotieloosheid. Of voor “gewoon positief blijven.” Of voor ’toxic positivity’ waarbij je doet alsof alles prima is terwijl je leven in brand staat.
Het is ook ZEKER geen excuus om niet te vechten voor dingen die er toe doen. Als je iets kunt veranderen en het is het waard, vecht dan. Vecht met alles wat je hebt.
Maar als het gevecht al verloren is? Als de uitkomst al vaststaat? Dan is doorgaan met vechten geen dapperheid. Dan is het verspilling. Van energie die je ergens anders voor nodig hebt.
De tijd die ons rest
Die periode heeft me iets geleerd wat nu de basis is van hoe ik naar het leven kijk.
We weten niet hoeveel tijd we hebben. Niemand weet dat. Sharon dacht dat ze ging voor een routine-controle. Mijn jeugdvriend stond ’s ochtends nog gewoon op.
De tijd die ons rest, dat is alles wat we hebben. En elke minuut die je besteedt aan woede over wat al gebeurd is, aan vechten tegen wat niet te veranderen valt, aan piekeren over onrecht… dat is een minuut die je niet besteedt aan leven.
Na het verlies van Sharon en het faillissement van Merchandise.nl heb ik opnieuw moeten beginnen. Letterlijk. Nieuw leven, nieuwe identiteit.
Dat was mogelijk omdat we in die cruciale maanden niet al onze energie hadden opgebrand aan vechten tegen wat al voorbij was.
Ik zeg niet dat ik het nu perfect doe. Ik worstel nog steeds. Met boosheid, met dat gevoel van onrecht, met de vraag “waarom?” Maar ik herken het sneller. En ik kan mezelf die vraag stellen: helpt dit? Is dit hoe ik ‘de tijd die mij rest’ wil besteden? Al is het maar vijf minuten?
Meestal is het antwoord nee. En dan kan ik kiezen om mijn energie ergens anders in te stoppen.
Voor jou
Als je nu ergens middenin zit, dan heb ik geen makkelijke oplossing voor je.
Maar ik heb wel dit:
Je leed is echt. Het hoeft niet vergeleken te worden. Het mag er zijn.
En tegelijk: je bent er nog. Je hebt nog tijd. Hoeveel weet niemand, maar je hebt nog tijd.
De vraag is niet of het leven eerlijk is. Dat is het niet. De vraag is wat je doet met de tijd die je hebt.
Blijf je liggen? Of sta je op en kijk je naar wat nog kan komen?
Niet omdat opstaan makkelijk is. Niet omdat de pijn dan over is. Maar omdat de tijd die je rest te kostbaar is om te besteden aan vechten tegen wat al voorbij is.
Ik weet niet hoeveel tijd jij nog hebt. Jij weet dat ook niet. Niemand weet dat.
Maar het is alles wat we hebben.
Gebruik het goed.
Gelukkig nieuwjaar!
Richard.
